thumb image

AZ Sint-Maarten onthult het geïntegreerde kunstwerk van de nieuwe campus

Afgelopen zondag onthulde AZ Sint-Maarten in Mechelen het kunstwerk dat de gevel van het nieuwe ziekenhuis mee zal bepalen. Het kunstwerk was de afgelopen weken al mooi zichtbaar – het omhult dan ook de volledige centrale ruggengraat van het ziekenhuis. Het werk van kunstenaar Koen van den Broek is een integraal onderdeel geworden van het gebouw, ontworpen door VK Architects & Engineers.

Ziekenhuizen zijn sterk verweven met het leven, van geboorte tot overlijden. Het is architectuur voor mensen, met mensen en gemaakt door mensen. VK Architects & Engineers vindt het dan ook belangrijk dat de architectuur deze maatschappelijke rol als “helend huis” weerspiegelt via een aantal ontwerpprincipes. Zichtbaarheid, menselijkheid en functionaliteit zijn alle aanwezig in het ontwerp van het nieuwe AZ Sint-Maarten. Het kunstwerk past helemaal in deze visie, als wezenlijk en integraal onderdeel van een helende omgeving en van de architecturale expressie.

In eerste instantie is het ziekenhuis bedacht als een object in het landschap. Zowel oriëntatie, materiaal, volumetrie als toegankelijkheid zijn gericht op een optimale integratie met het landschap. De compactheid zorgt ook voor een schaal op mensenmaat. Daarnaast verleent de golvende zonwering het ziekenhuis een speels, maar ook fragiel element: een tweede huid die patiënten en personeel beschermt.

De circulatiestraat als levensader

Binnen het geheel krijgt de circulatie-as een centrale rol als oriëntatie- en aanknopingspunt. Deze levensader verbindt alle vleugels met elkaar op alle niveaus. Oriëntatie veronderstelt uitzicht, en dus transparantie. De as is dan ook volledig beglaasd. Met een noord-oost oriëntering kijkt de ene kant van de as uit op Mechelen, de andere kant op het hinterland, voorbij de R6-ringweg die vlakbij passeert.

De beglazing creëert een architecturale spanning die om meer vraagt. In het wedstrijdontwerp had VK al kleuraccenten geïntegreerd. In een latere ontwerpfase werd gedacht aan glasbedrukking als een kunstwerk. Daarbij is technologie getest, want de glazen huid moest ook een zonwerende huid worden. Toen de vraag rees over de invulling van het wettelijk verplichte kunstwerk (in Vlaanderen moet bij gesubsidieerde bouwwerken 1% van het bouwbudget worden besteed aan een kunstwerk), was dan ook geen twijfel mogelijk: de centrale circulatie-as zou dienen als canvas. In samenwerking met de kunstcel Vlaams Bouwmeester werd een kunstenaar gevonden die een sterke affiniteit heeft met architectuur.

Van stedelijk naar interieur

VK Architects & Engineers, in nauw overleg met de ziekenhuisdirectie, stelde voorop dat het kunstwerk functioneerde op verschillende niveaus, van een stedelijk element tot een interieurelement. Als stedelijk element projecteert het grafische werk zich naar het landschap en de stad. Gebruikers van het ziekenhuis ervaren het werk veel fragmentarischer, vanaf een patio of een kamer. Of aan de achterkant, wanneer je door de as loopt. Kunstenaar Koen van den Broek zorgde voor een gelaagdheid in zijn kunstwerk die deze schaalverschillen moeiteloos overbrugt.

Het eindresultaat is een kunstwerk dat meer is dan een beeldende toevoeging aan het gebouw. Het maakt er integraal deel van uit, op een zeer functionele manier. Zo past het helemaal in de ontwerpvisie van dit project en in de algemene ontwerpbenadering van VK Architects & Engineers: integraal ontwerpen voor een verankerde, menselijke en functionele genezende plek.

Bekijk deze video waar kunstenaar Koen van de Broek zijn visie en benadering toelicht.