Uw browser wordt niet ondersteund, schakel over naar een andere voor een optimale ervaring.

Circulair bouwen: aandachtspunten en tools

Blog

Duurzaamheid gaat ondertussen al een hele tijd mee in de ontwerp- en bouwwereld. Doorheen de jaren verandert de invulling wel constant. De laatste tijd wordt steeds meer nadruk gelegd op circulair bouwen. Ook dit thema kan je niet meer nieuw noemen. Althans niet in theorie. In praktijk echter, blijken de zaken iets moeilijker toe te passen. Eind maart organiseerde Pixii een Expert Day Circulair Bouwen, waar Tim Ost van VK Architects & Engineers, project engineer en BREEAM International Assessor, een uiteenzetting gaf over demontabele bouwsystemen.

Circulair bouwen

Vandaag komt het overgrote deel van het hedendaagse patrimonium nog tot stand vanuit statische bouwoplossingen. Daarbij is wel aandacht voor verantwoord materiaalgebruik (zoals FSC-certificering of biodegradeerbare producten), maar afbraak van een gebouw staat nog altijd gelijk met een grote hoeveelheid afval en beperkt potentieel tot hergebruik. Bij circulair of reversibel bouwen wordt vanaf de ontwerpfase ook reeds nagedacht over de renovatie- en/of afbraakscenario’s, met als ambitie de milieu-impact van een gebouw te reduceren. De circulaire aanpak zorgt voor een verlenging van de technische levensduur van materialen en het beperken van het aansnijden van nieuwe grondstoffen.

Design for disassembly: demontabel bouwen

De dynamische oplossingen van het circulair bouwen zorgen voor een revolutie in de constructiewijzen. Daarbij worden alternatieven gezocht door implementatie van omkeerbare verbindingen en droogbouwsystemen. Daardoor kan een gebouw grotendeels worden ‘ontmanteld’ (in plaats van afgebroken) en herleid tot zijn basiscomponenten. Hierdoor wordt het potentieel tot hergebruik en recycling van de componenten verhoogd.

In zijn exposé overliep Tim Ost alternatieven zowel voor de gebouwenschil, voor de draagstructuur als voor de afwerking. Daarbij kwamen verschillende systemen aan bod.

Aandachtspunten

Ondanks de groeiende belangstelling voor circulair of reversibel bouwen, moet nog een lange weg worden afgelegd. De bewustwording bij ontwerpers en aannemers is volop aan de gang. Ook de overheid en fabrikanten dienen betrokken te zijn, wil het circulair gedachtengoed zijn volledige intrede doen. Er is nood aan tools om de circulaire gedachte praktisch toe te passen, alsook vertrouwd en betaalbaar te maken.

Ovam ontwikkelde reeds de ‘Ontwerprichtlijnen veranderingsgericht bouwen’ die ontwerpers en bouwheren het belang van veranderingsgericht tonen. Verder is er de ontwikkeling van de EPD-databank. Fabrikanten kunnen hun producten hieraan toevoegen, zodat ontwerpers de objectieve milieuprestaties kunnen vergelijken. Ook de digitale MMG-tool TOTEM, waar VK aan meewerkte, laat toe om de milieu-impact van bouwmaterialen te berekenen. Minstens even belangrijk, is de rol van de overheid bij het opstellen van een benchmark voor de milieuprestatie van een gebouw, vergelijkbaar met het energieprestatiepeil.

De toename van het potentieel tot hergebruik en recyclage van bouwmaterialen opent mogelijks een weg tot nieuwe end-of-life opties. Kunnen er meer take-back systems tot stand komen, waarbij de fabrikant niet zozeer een product levert, maar een dienst? Zullen afbraakaannemers meer en meer evolueren naar recyclage aannemers? Zal er een tweedehands markt ontstaan voor hergebruik van materialen?

VK merkt al dat sommige (publieke) bouwheren in kandidaturen de ambitie uitdrukken de circulaire gedachte te willen volgen, ook al is daarvoor geen wettelijk kader voorhanden. Circulair bouwen is dus dichterbij dan wordt vermoed. Het is nu aan alle betrokken actoren en de overheid om hun rol te spelen in de evolutie naar zero waste-gebouwen.

Gepubliceerd op
10/04/2018
Verwante expertise