thumb image

Ziekenhuisplanning: interactie tussen een vorm en zijn functie

VK Architects & Engineers nam op uitnodiging van Baumslager Eberle Architekten (Oostenrijk) en Christian Bauer & Associés (Luxemburg) deel aan een internationale wedstrijd voor een stedenbouwkundige ontwikkeling op het plateau van Kirchberg, naast de historische kern van Luxemburg. De vraagstelling luidde: ontwerp een multifunctioneel ziekenhuis dat perfect past binnen de huidige omgeving en zijn gebouwen. Het project werd recent aan ons toegekend op basis van het verticale ontwerp dat we hiervoor realiseerden.

Prioriteit aan functionaliteit

De beschikbare oppervlakte voor dit project was beperkt. Hierdoor vonden we een oplossing in het ontwerp van een verticaal gebouw van 17 verdiepingen hoog, waarin we allerlei activiteiten konden onderbrengen. In eerste instantie gaat het hier uiteraard om het ziekenhuis maar we creëerden ook ruimte voor onder meer winkels, een hotel en een kinderopvang. “Door de verticaliteit van het gebouw hebben we ervoor gekozen om alle activiteiten in het gebouw te gaan stapelen, waardoor iedere functie binnen het gebouw zijn eigen plaats krijgt”, vertelt Peter Deneut, Director Healthcare Design bij VK Architects & Engineers.

Zo is de eerste verdieping voorbehouden voor spoedgevallen en worden alle dialyse- en therapeutische patiënten op de twee bovenliggende verdiepingen geholpen. Voor de ziekenhuiskamers werden drie etages voorzien. “We hebben hier een mooie kamer kunnen realiseren, waar we een kleine inclinatie hebben gegeven zodat de kamer wat afgeschuind is. Die lijn hebben we doorgetrokken bij de plaatsing van het bed. Op die manier creëer je meer ruimte in de kamer en maak je die nog meer rolstoeltoegankelijk. Dit alles zorgt er ook voor dat je, als je aan de deur van de kamer staat, visueel contact met de patiënt kan houden zonder binnen te moeten gaan.”

Het stapelen van alle activiteiten brengt dus heel wat mogelijkheden teweeg wat betreft indeling van activiteiten. Maar ook architecturaal heeft dit heel wat gevolgen. “Het stapelwerk had als gevolg dat je met enkele leegtes kwam te zitten. Zo konden we langs de voorkant van het gebouw, langs de hoofdweg, een soort galerij integreren waar mensen kunnen shoppen. Langs de achterkant heb je dan weer een overkraging van vijf verdiepingen hoog dat uitgeeft op het binnenplein en het voetgangerstraject”, aldus Peter. “Je krijgt een speelsere dynamiek en kan extra lichtinval gaan creëren aan de hand van patio’s of dakterrassen voorzien en dus een groene vibe in het project brengen.”

Hybride volume in een verticaal bouwwerk

De drie ontwerpende partijen kozen ervoor om het architecturale en de programmatie van het gebouw op een gelijk niveau in te zetten. Hierdoor ontstaat een hybride bouwmodel met daarin verschillende klassieke (ziekenhuis)typologieën.

“Op de lagere verdiepingen hebben we een L-vormig volume rondom een voorhof. In het midden van het gebouw schakelen we over naar een functionele vierkantige vorm, terwijl we hogerop inzetten op een I-vormig open torenmodel, typisch voor hotelfuncties.”

Toch werd doorheen het gebouw een duidelijk onderscheid gemaakt tussen het functionele en het openbare gebeuren. De verschillende stromen van alle activiteiten blijven gescheiden dankzij een duidelijke hiërarchie van gangen en toegankelijkheid. Zo doet het gebied rond het poliklinische toegangspunt dienst als een soort dagkliniek met wachtruimte, overlegpunten en zelfs ruimte voor onderzoek. De buitenste kern is dan weer perfect voor het therapeutische gebeuren en alles wat dialyse betreft dankzij zijn zicht op het binnenplein. En de binnenste kern tussen de verticale schachten is dan weer nuttig voor de logistieke diensten.

Het resultaat? Een gestructureerd gebouw op een menselijke schaal waarin alle functies in een basisrelatie georganiseerd zijn en zo een helende omgeving creëren.